محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
47
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
راست گفته است ولى بايد افزود : در نيشابور هنرمندان ماهر ، در بصره بازرگانى ، در مكة فصاحت ، ودر مرو زيركى هست . صنعاء خوش آب وهوا است ، بيت المقدس خوش ساختمان ، صغر ( زغر ) وجرجان وبادخيز ، دمشق پر نهر ، سغد درختستان است . رمله ميوههاى گوارا وطبرستان باران هميشگى وفرغانه [ وملتان وجرجان ] ارزانى ومردانگى دارد . جحفه مركز قاسقان ، رقه جايگاه خطر ، همدان وتنّيس مركز آزادگان ، شام سرزمين نيكان ، سمرقند پايگاه بازرگانان ، نيشابور شهر بزرگان است . * فسطاط پر جمعيتترين شهر است . خوشا بر أهل غرج با دادگرى شار . أصفهان هوا وزينت آلات وسفال دارد . رسوم شيراز ننگ اسلام است . عدن و « صحار » دالان چين است . چمن وميوه وپرندگان از آن صغانيان باشد . بخارا پر ارزش است اگر آب بدو آتشسوزى نداشت ! بلخ منبع فقه است با گشايش وخوشى . إيليا براي أهل اين دنيا وآن ديگر خوبست . أهل بغداد كوتاه عمرند ، بر عكس صنعاء ونيشابور ، هيچ جا بيشتر وبدخوتر از نيشابور مذكّر ( اندرزگر ) ندارد . آزمندتر از مردم مكة در جائى نيست ! بىنواتر از مردم يثرب نيز يافت نشود . از مردم بيت المقدس پاكدامنتر نيست . مؤدبتر از مردم هرات وبيار نيست . هوشمندتر از مردم رى ، بزرگوارتر از مردم سگستان بي ارزشتر از مردم عمان ونادانتر از مردم عمّان نيست ، درستتر از وتر از مردم كوفه وعسكر مكرم نيست ، زيباتر از مردم حمص وبخارا [ وهيطل ] ، زشتتر از خوارزم ، خوشريشتر از مردم ديلم ، مىخوارهتر از مردم بعلبك ومصر ، فاسقتر از أهل سيراف ، گنهكارتر از مردم سگستان ودمشق ، ماجراجوتر از مردم سمرقند وشاش ، پستتر از مردم مصر ، ابلهتر از مردم بحرين ، احمقتر